نظارت در سقف های دال مجوف



امروزه کاربرد سقف های دال مجوف تک‌پوش و دو‌پوش به دلیل مزایای متعدد آنها از جمله پوشش دهانه های بلند رو به گسترش می باشد. سقف های دال مجوف در ایران از سال 1389 و عمدتا با سیستم سقف یوبوت و یا کوبیاکس معرفی و گسترش پیدا نمود اما به مرور زمان و به دلایل متعدد فنی و اقتصادی کاربرد سقف‌های یوبوت و کوبیاکس رو به کاهش و کاربرد سقف‌های وافل رو به افزایش می‌باشد. از آنجایی که این سقف‌ها عموما در زمره سقف‌های نوین طبقه‌بندی می‌شوند و با توجه به گسترش روز افزون کاربرد این سقف‌ها نیاز به نگارش مقاله‌ای با رویکرد بیان نکات مهم اجرایی و کنترلی مورد نیاز مهندسین ناظر احساس و از این رو سعی شده است به طور اختصار به بیان آن نکات در جهت آگاهی بخشیدن به مهندسین ناظر و در نتیجه افزایش کیفیت ساخت سازه ها با سیستم سقف‌های دال مجوف پرداخته شود.


1- کنترل اعتبار تاییدیه فنی بلوک های یوبوت از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن

در سقف های یوبوت از قالب های یوبوت به عنوان عامل ایجاد حفره در داخل سقف استفاده می شود. همچنین این قالب‌ها می‌بایست در فاصله مشخصی از سطح زیر دال برای حصول انطباق با مفروضات طراحی قرار بگیرد. این قالب‌ها در سقف ماندگار بوده و می‌بایست در حین کارگزاری و آرماتور بندی قابلیت تحمل بارهای اجرایی شامل آرماتور بندی، حرکت کارگران و بتن ریزی را داشته باشند. از این رو مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن اقدام به انجام بررسی و آزمایش و صدور تاییدیه فنی برای تولید کنندگان این بلوک ها می‌نماید. همچنین اعتبار تاییدیه‌های فنی صادر شده توسط مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن 18 ماه از تاریخ صدور می‌باشد. در نتیجه کارفرمایان و مهندسین ناظر می‌بایست از صحت و اعتبار تاییدیه فنی یوبوت شرکت تولید کننده قالب ها اطمینان حاصل نمایند و از بکارگیری قالب های یوبوت فاقد تاییدیه فنی جلوگیری نمایند.
اما برخلاف سقف های یوبوت، ضوابط طراحی و اجرایی سقف های وافل بطور کامل در آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های کشور موجود بوده و در نتیجه و به استناد نظر مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن نیاز به تاییدیه فنی برای سقف‌های وافل وجود ندارد.

 

نظارت در سقف های دال مجوف

2- کنترل عدم قرارگیری پای جک ها و یا پایه اسکافلد ها بروی خاک در اجرای سقف اول.

در مواردی قرارگیری مستقیم پای جک‌ها و یا اسکافلد‌ها بروی خاک در هنگام اجرای سقف اول منجر به نشست خاک در حین بتن ریزی به علت وزن بتن و بوجود آمدن افتادگی در سقف شده است. برای جلوگیری از بوجود آمدن این مشکل از قرار نگرفتن پای جک‌ها و اسکافلد‌‌ها بروی خاک مستقیم اطمینان حاصل نمایید. این مشکل در سقف‌های یوبوت و یا کوبیاکس نسبت به سقف وافل به علت وزن مرده بیشتر سقف حساس‌تر نیز می‌باشد. در این گونه موارد توصیه می‌شود از طریق آهن‌کشی و قراردادن تخته وقالب در زیر پای جک‌ها از تقسیم بار و عدم نشست خاک حین بتن ریزی اطمینان حاصل شود.

نظارت در سقف های دال مجوف


3- کنترل اجرای صحیح زیرسازی سقف متناسب به طول دهانه و وزن سقف

در سقف های دال مجوف عمدتا دهانه ها بلند و سقف بصورت دال تخت اجرا می‌گردد. از این رو اجرای این سقف‌ها مهارت و تجربه بیشتر اکیپ اجرایی را می‌طلبد. همچنین سقف های یوبوت دارای بار مرده بیشتری نسبت به سقف‌های سنتی همچون تیرچه بلوک می‌باشد و به ابزار بیشتر و با تراکم بیشتر برای زیرسازی نیاز دارد. زیرسازی و قالب بندی غیراصولی توسط افراد با مهارت و تجربه ناکافی در مواردی منجر به دررفتن قالب‌بندی و ریزش سقف در حین بتن ریزی و بروز حوادث مالی و جانی شده است. در شکل زیر یک نمونه از ریزش سقف در حین بتن ریزی مشاهده می‌شود.

نظارت در سقف های دال مجوف

4- کنترل اجرای صحیح کلاهک های برشی در سر ستون ها

یکی از موارد مهم کنترلی در اجرای سقف های دال مجوف وافل و یوبوت اجرای صحیح کلاهک های برشی در سر ستون‌ها و در وجوهی می باشد که تیر به ستون متصل نشده باشد. این کلاهک‌ها عمدتا بصورت یک یا دو خاموت بسته می‌باشد که در فواصل منظمی از بر ستون تا طولی مشخص مطابق با نقشه های محاسباتی کارگذاشته می شود. شکل زیر یک نمونه از اجرای صحیح کلاهک برشی را نشان می دهد.

عدم اجرای صحیح این آرماتور های برشی می تواند موجب گسیختگی پانچ در حین بهره برداری و یا ناشی از وقوع زلزله گردد. در شکل زیر یک نمونه از گسیختگی پانچ سقف یوبوت در محل سر ستون ناشی از عدم اجرای آرماتور برشی مشاهده می شود. شکست برشی بصورت ترک مورب قابل مشاهده می باشد.

نظارت در سقف های دال مجوف

5- کنترل صحت اجرای مناطق توپر در سر ستون ها و دیوارهای برشی.

در سقف های وافل و یا یوبوت عمدتا دال بصورت تخت اجرا و همچنین از قالب های ماندگار و یا غیرماندگار برای ایجاد حفره و بهینه سازی در وزن مرده سقف استفاده می‌گردد. کارگذاری این قالب ها موجب کاهش مقاومت برشی سقف نسبت به دال توپر هم ضخامت می‌گردد در نتیجه در مناطقی از سقف که تقاضای برش زیاد می‌باشد که عمدتا در سر ستون ها و دیوارهای برشی می‌باشد سقف می‌بایست بصورت توپر اجرا گردد. در نتیجه می بایست دقت گردد تا کارگذاری قالب های وافل و یا بلوک‌های یوبوت به گونه‌ای باشد تا به مقدار مورد نیاز محاسباتی از سر ستون ها و دیوارها مطابق با نقشه های محاسباتی دال بصورت توپر قالب بندی و بتن ریزی گردد. همانگونه که در شکل زیر مشخص است بخشی از سقف در نقاط تکیه گاهی در سقف وافل بنیتک بصورت توپر قالب بندی شده است.

کنترل صحت اجرای مناطق توپر در سر ستون ها و دیوارهای برشی

6- کنترل صحت آرماتورگذاری تحتانی و چیدمان بلوک های یوبوت در سقف یوبوت.

کانسپت طراحی سقف های یوبوت بر پایه تشکیل تیرچه های متعامد می‌باشد. در نتیجه قرارگیری حداقل یک آرماتور در قسمت تحتانی و در حدفاصل بلوک‌های یوبوت که تیرچه نامیده می‌شود ضروری می‌باشد. اما از آنجایی که در روند اجرایی سقف های یوبوت ابتدا شبکه آرماتور تحتانی کارگذاشته شده و سپس اقدام به چیدن قالب های یوبوت می‌نمایند ممکن است در نتیجه اشتباهات اجرایی آرماتورهای تحتانی دقیقا در محل تیرچه ها قرار نگیرند لذا می بایست در اجرای آرماتور های شبکه تحتانی و قالب‌های یوبوت دقت فراوانی صورت پذیرد و این امر مهارت و تجربه تیم اجرایی را می‌طلبد. همچنین در برخی از بلوک های غیراستاندارد و فاقد تاییدیه فنی که در ابعاد متفرقه تولید می گردد امکان رعایت این قاعده به طور کلی وجود ندارد. در شکل زیر آرماتور بندی صحیح در سقف یوبوت بنیتک مشاهده می گردد.

این مشکل بطور کلی در سقف های وافل مرتفع گردیده است. از آنجایی که در سقف‌های وافل آرماتور‌بندی سقف پس از کارگذاری کامل قالب های وافل انجام می‌گردد طرز قرارگیری آرماتور‌ها دقیقا مطابق با فرضیات محاسباتی و نقشه‌ها قابل حصول می‌باشد. در شکل زیر یک نمونه آرماتور بندی در سقف وافل بنیتک مشاهده می گردد.

کنترل صحت آرماتورگذاری

 

7- کنترل اعمال خیز منفی در سقف ها مطابق با نقشه محاسباتی.

در سقف های دال مجوف و عمدتا در دهانه‌های بلند اعمال خیز منفی مطابق با نقشه‌های اجرایی از نظر جانمایی و مقدار خیز ضروری می‌باشد. در این حالت وسط دهانه ها را به مقدار مشخصی که بستگی به بارگذاری، طول دهانه و ضخامت سقف دارد بصورت قوسی قالب بندی می‌نمایند تا بخشی از خیز بلندمدت سقف را جبران نماید. در نتیجه مهندسین ناظر می‌بایست نسبت به اعمال دقیق خیز منفی قبل از بتن‌ریزی سقف اطمینان حاصل نمایند.

8- کنترل بستن شبکه آرماتور فوقانی به جک های زیر سقف در سقف یوبوت.
یکی دیگر از مشکلات اجرایی سقف های یوبوت امکان بالازدگی سقف در حین بتن‌ریزی به علت وجود نیروی شناوری ناشی از نفوذ بتن به زیر بلوک‌های یوبوت می‌باشد. برای جلوگیری از پیش‌آمدن این مشکل می بایست از بسته شدن کامل شبکه آرماتور فوقانی به وسلیه سیم به قالب بندی زیر سقف قبل از بتن ریزی و فیکس‌شدن کامل سقف اطمینان حاصل شود. این مشکل نیز به طور اختصصاصی مربوط به سقف های یوبوت و کوبیاکس بوده و در سقف‌های وافل به علت عدم نفوذ بتن به زیر قالب ها‌ی وافل مشکل نیروی شناوری و بالازدگی نیز وجود ندارد.

9- کنترل بتن ریزی صحیح سقف و ویبره مناسب در سقف یوبوت.
یکی دیگر از مشکلات در سقف های یوبوت و یا کوبیاکس امکان کرمو شدن زیر سقف به علت عدم نفوذ بتن به زیر قالب‌های یوبوت و یا کوبیاکس می‌باشد. برای جلوگیری از پیشآمدن این مشکل می بایست از فوق روان کننده برای بتن سقف و ویبره کافی استفاده نمود. در شکل زیر یک نمونه از کرمو شدن زیر سقف در سقف های دال مجوف دوپوش مشاهده می‌شود.

کنترل بتن ریزی صحیح سقف و ویبره مناسب در سقف یوبوت

در سقف‌های وافل نیز از آنجایی که نیاز به نفوذ بتن به زیر قالب‌های وافل نمی‌باشد و بتن صرفا می بایست حدفاصل و روی قالب‌های وافل را پر نماید، امکان کرمو‌شدن زیر سقف در صورت انجام ویبره متعارف وجود ندارد و سقفی کاملا یکدست بدست می‌دهد. در شکل زیر یک نمونه از زیر سقف وافل بنیتک بلافاصله پس از باز کردن قالب‌های زیر سقف مشاهده می شود.

سقف‌های وافل


10- کنترل کارگذاری پایه های اطمینان پس از بازکردن قالب های سقف.

در سقف های دال مجوف نیز همانند دیگر سقف های دال بتنی هنگام برداشتن قالب سطوح زیرین باید پایه هایی را به عنوان پایه اطمینان در زیر دال باقی گذاشت تا از بروز تغییر شکل های تابع زمان جلوگیری شده و در عین حال تا کسب مقاومت کافی بتن از بروز مشکلات مقاومتی و تغییرشکلی در ساختمان جلوگیری کند. تعداد پایه های اطمینان فاصله بین آنها و مشخصات آنها را می باید از طریق محاسبه و برمبنای مقاومت کوتاه مدت بتن بدست آورد ولی در هر حال فاصله آنها نباید از سه متر بیشتر باشد. در شکل زیر یک نمونه کارگذاری پایه های اطمینان در زیر سقف یوبوت مشاهده می‌شود.

کنترل کارگذاری پایه های اطمینان پس از بازکردن قالب های سقف

از دیگر مقالات بنیتک:

سقف وافل چیست ؟

تاریخچه سقف وافل

مزایای سیستم سقف وافل

روش اجرای سقف وافل

سقف وافل بنتیک

مزیت‌های سقف وافل نسبت به سقف یوبوت

مزیت های سقف وافل نسبت به سقف تیرچه بلوک